زڤوݩ آدیغی یاٛ زڤوݩ قٱفقازی ۉ د دٱسٱ زڤونؽا قٱفقازی شمالی ئٱ کاْ د راساگٱ مؽنجا ٱفتاوزنوݩ ۉ قٱفقاز نزیک ڤ پونسٱد ھزار کٱس ھٱچایٱکاْ دارٱ. د ٱسل ھٱچایٱ کنؽا اؽ زڤوݩ ڤلات نشیݩ ڤلات آدیغیٱ بینٱ کاْ اؽ ڤلات خوش ھا د راساگٱ قٱفقاز بینٱ کاْ د تۊل ڤیرگار د جایا جۊر ڤا جۊرؽ فرٱ مالکنوݩ کاری کردنٱ، ھٱچایٱ کنؽا اؽ زڤوݩ د گات ایسنی ھان د ڤلاتؽا رۊسیٱ، اوردون، تۏرکیٱ، اْسرائیلٛ، اْمریکا، مٱقدۊنیٱ ۉ عراق.اؽ زڤوݩ د دماتر ڤا یاٛ گلٛ تۏرهؽل فارسی د جۊرؽ کاْ سی زڤوݩ آدیغی خۊئٱ نیسسٱ بی. ڤلی د سال ۱۹۲۷ زارۊیی ٱلفبا لٛاتین ناْ ڤ کار گرتن ۉ د گات ایسنی اؽ زڤوݩ ڤا تۏرهؽل سیریلیک نیسٱنٱ مۊئٱ.

Adyghe
Адыгабзэ
West Circassian
هٱچایٱ بیئنی د Russia (incl. Circassia: Adygea
لۉن Circassians, Cherkesogai
شومارٱ هٱچایٱکوݩ 575,900  (2005–2015)[۱]
هونڤادٱ زڤون
سامونٱ نیسٱنن

Cyrillic (current)
Latin (historical)
Arabic (historical)

Georgian (historical & gaining popularity)
رٱڤشت جاڤٱنن
زڤون جاڤٱنٱ د  Adygea
زڤون میزونکاری بیٱ بی میزونکای جاڤٱنٱیی
رارینٱیا زڤون
ISO 639-2 ady
ISO 639-3 ady
Adyghe in Adygea (2002).png
Distribution of the Adyghe language in Adygea, Russia (2002)
ایٛ بٱلگٱ د رٱڤشت IPA کاْ د لۏری مینجایی مۊٱ یونیکود دیٛاری میکٱ. هامینداری یونیکود، سی یٱنٱ کاْ جا پیٛنیاریٛا یونیکود، ڤا نشونٱیا پورس کردن، چارسيکیٛا ناْ سئیل بٱکيت.

تۏرهؽلڤیرایئشت

А а Б б В в Г г Гу гу Гъ гъ Гъу гъу Д д
Дж дж Дз дз Дзу дзу Е е (Ё ё) Ж ж Жъ жъ Жъу жъу
Жь жь З з И и Й й К к Ку ку Къ къ Къу къу
КӀ кӀ КӀу кӀу Л л Лъ лъ ЛӀ лӀ М м Н н О о
П п ПӀ пӀ ПӀу пӀу Р р С с Т т ТӀ тӀ ТӀу тӀу
У у Ф ф Х х Хъ хъ Хъу хъу Хь хь Ц ц Цу цу
ЦӀ цӀ Ч ч ЧӀ чӀ Ш ш Шъ шъ ШӀ шӀ ШӀу шӀу Щ щ
(Ъ ъ) Ы ы (Ь ь) Э э (Ю ю) Я я Ӏ

اورتوگرافیڤیرایئشت

سیریلیک لٛاتین آی پی اٛی گوتن کلٱمٱیا
А а ā []
ачъэ (بوز)، апчъы (اْشماردنی)
Б б b [b]
баджэ (گورگ)، бэ (فرٱ)
В в v [v]
кэнау
Г г ɣ [ɣ]
гыны (پۊتر)، чъыгы (دار)
g ([ɡ])
Гу гу [ɡʷ]
гу (قٱلب)، гущыӏ (کلٱمٱ)
Гъ гъ ġ / ǧ [ʁ]
гъатхэ (سٱرۏ)، гъэмаф (توئسوݩ)
Гъу гъу ġ° / ǧ° [ʁʷ]
гъунэгъу (ھومسا)، гъунджэ (آینٱ)
Д д d [d]
дыджы (تٱلٛ)، дахэ (نازار)
Дж дж ǯʹ [d͡ʒ]
джан (جومٱ)، лъэмыдж (پیلٛ)
Дз дз ʒ [d͡z]
дзыо (کیف)، дзын (ڤٱنن)
Дзу дзу ʒ° [d͡zʷ]
хьандзу (کاْ)، хьандзуачӏ (کاْ کٱم)
Е е e [aj] [ja]
ешэн (گرتن)، еплъын (ساٛلٛ کردن)
(Ё ё) ë [jo]
ёлк
Ж ж ž [ʒ]
жэ (دٱم)، жакӏэ (نوݩ)
Жъ жъ [ʐ]
жъы (گٱپ سال)، жъажъэ (کولٛ)
Жъу жъу ẑ° [ʐʷ]
жъун (تاوسݩ)، жъуагъо (آسارٱ)
Жь жь žʹ [ʑ]
жьыбгъэ (با)، жьао (سا)
З з z [z]
занкӏэ (موستٱقیم)، зандэ (شیڤ)
И и i [əj] []
ихьан (اومایئن)، икӏыпӏ
Й й j [j]
йод، бай (مالدار)
К к k [k]
кнопк، ручк
Ку ку []
кушъэ (هٱلٛۊرٱ)، ку (کارت)
Къ къ q [q]
къалэ (شٱئر)، къэкӏон (اومایئن)
Къу къу []
къухьэ (کٱشتی)،къушъхьэ (کۏ)
Кӏ кӏ č̣ʹ [] [tʃʼ]
кӏымаф (زمسوݩ)، кӏыхьэ (دراز)، кӏэ (دۏئم)، шкӏэ (گۊسال)
Кӏу кӏу ḳ° [kʷʼ]
кӏон (تلٛیقسݩ)، кӏуакӏэ (قڤین)
Л л l [l]
лагъэ (کشیاری بیٱ)، лы (گۊشت)
ɮ ([ɮ])
Лъ лъ ł [ɬ]
лъэбэкъу (گوم)، лъащэ (لٛٱنڳ)
Лӏ лӏ [ɬʼ]
лӏы (پؽیا)، лӏыгъэ (زٱلٱ دار)
М м m [m]
мазэ (ما، مونڳ)، мэлы (گۊسن)
Н н n [n]
нэ (تیٱ)، ны (دا)
О о o [aw] [wa]
мощ (کاْ)، коны (آشغال)، о (شما)، осы (بٱرف)، ощхы (باروݩ)
П п p [p]
пэ (پت)، сапэ (تۊز)
Пӏ пӏ []
пӏэ (تٱخت خاو)، пӏэшъхьагъ (بالشت)
Пӏу пӏу ṗ° [pʷʼ]
пӏун (ڤرؽساین، ھۊکارٱ بیءݩ), пӏур (مورید، شاگرد)
Р р r [r]
рикӏэн (رؽختن د )، риӏон (د ڤنٱ گوتن)
С с s [s]
сэ (ماْ،ماْ)، сэшхо (شمشؽر(تؽغٱ))
Т т t [t]
тэтэжъ (پاپا)، тэ (اؽما)
Тӏ тӏ []
тӏы (کور)، ятӏэ (کٱچٱل)
Тӏу тӏу ṭ° [tʷʼ]
тӏурыс (پیر)،тӏурытӏу (ھومزا)
У у w [əw] []
ушхун (موستٱقیم رٱتݩ)، убэн (تلٛنیئن، نٱرم کردن)
Ф ф f [f]
фыжьы (اْسبؽ)، фэен (هاستن)
Х х x [x]
хы (دٱریا, شٱش)، хасэ (لیر ھومفکری)
Ху ху [] тхьэшхо (خودا تونا)، унэшхо (هونٱ گٱپ)
Хъ хъ χ [χ]
хъыен (جا ڤ جا کردن)، пхъэн (تۏم کاشتݩ)
Хъу хъу χ° [χʷ]
хъун (پؽش اومایئن)، хъурай (هٱلقٱ)
Хь хь [ħ]
хьэ (سٱی)، хьаку (رٱئم)
Ц ц c [t͡s]
цагэ (دنٱ)، цы (مؽا لٛٱش)
Цу цу [t͡sʷ]
цуакъэ (کوش)، цу (گا)
Цӏ цӏ [t͡sʼ]
цӏынэ (تٱر)، цӏыфы (کٱس)
Ч ч č̍ [t͡ʃ]
чэфы (نازار)، чэты (جیجٱ)
Чӏ чӏ č̣ [t͡ʂʼ]
чӏыпӏэ (راساگٱ)، чӏыфэ (قٱرت)
Чъ чъ č [t͡ʂ]
чъыгай (جۉ), чъыӏэ (سٱرد)
Ш ш š [ʃ]
шы (گٱگٱ)، шыблэ (تٱش بریق)
Шъ шъ ŝ [ʂ]
шъэ (سٱد)، шъабэ (نٱرم)
Шъу шъу ŝ° [ʂʷ]
шъугъуалэ (هومال)، шъукъакӏу (اوماین-سی چٱن کٱس)
Шӏ шӏ ṣ̂ [ʃʼ]
шӏын (ٱنجوم دٱین)، шӏэныгъ (دونسمٱنی)
Шӏу шӏу ṣ̂° [ʃʷʼ]
шӏуцӏэ (سی)، шӏуфэс (ٱڤال پورسی)
Щ щ šʹ [ɕ]
щагу (ھۊش)، щатэ (مورٱبا آلی)
(Ъ ъ)
Ы ы ə [ə]
ыкӏи (ھٱنی)، зы (یٱکؽ)
(Ь ь)
Э э ă [a]
ӏэтаж (پاپا)، нэнэжъ (ماما)
(Ю ю) ju [ju]
Юсыф (یۊسف)، Юныс (نۊئٱ)
Я я [jaː]
яй (مال ڤنو)، ябгэ (دؽڤ)
ӏ ʾ [ʔ]
ӏэ (دٱس)، кӏасэ (چی)
ӏу ՚° [ʔʷ]
ӏукӏэн (دیئن)، ӏусын (نزیک نشسن)، ӏудан (تال)

پٱنیارؽا زڤوݩ آدیغیڤیرایئشت

سیریلیک لاتین آی پی اٛی گوتن کلٱمٱیا لٛٱزم
Гь гь ɡ’ ([ɡʲ])
гьанэ (shirt), гьэгун (to play) Shapsug dialect. Correspond to Дж дж.
Кь кь k ([])
кьэт (chicken), кьэтыу (cat), кьэфы (cheerful) Shapsug dialect, Correspond to Ч ч.
Кӏь кӏь ([kʲʼ])
кӏьэ (tail), кӏьакӏьэ (egg), кӏьапсэ (rope) Shapsug dialect, Correspond to Кӏ кӏ.
Ль ль l [l]
Сӏ сӏ ṣ̣ ([])
сӏэ (name), псӏы (lie) Shapsug dialect, Correspond to Цӏ цӏ
Чъу чъу č̍° ([t͡ɕʷ])
чъуакъо (shoe), чъу (ox) Shapsug dialect, Abzakh dialect. Correspond to Цу цу
ӏь ʾ’ ([ʔʲ])
ӏьалэ (boy), ӏьэс (sits under) Abzakh dialect

سرچشمٱڤیرایئشت

  1. خطای لوآ در ماجول:Citation/CS1/en در خط 257: Argument map not defined for this variable.

چوٙأ:زڤونؽا قٱفقازی

چوٙأ:رازینٱ زڤونؽا دؽار بیٱ د ایزو ۶۳۹-۳ کاْ هٱرف ٱڤٱل داسوݩ مؽن زایاراٛیی ڤنو هٱرف A ٱ