نوم جاگه اصلی نه واز بکیت.

آرتۊری ایلماری ڤیرتانن(۱۸۹۵ - ۱۹۷۳) کیمؽا دونسمٱن فٱنلاندیٱ کاْ د سال ۱۹۴۵ سی آمۊختارکاری ۉ نھاسازیاش د زمینٱ کشاڤٱرزی ۉ مٱڤاد هٱردنی خوسۊسٱن د رٱڤشتؽا ڤاداشتکاری گیایا ڤا خوش سرٱنجومی تونس جاؽزٱ نوبل کیمؽا دونسمٱنی ناْ باٛیرٱ. د شٱئر ھلسینکی کاْ ھا د ڤلات فٱنلاند اوما ڤ دی. گات آمۊختارجایی رٱدیارکنی خوشاْ د آمۊختارجا رٱدیارکونی ڤیپۊری ڤا خوش سرٱنجومی خلاس کرد، اۊساْ بی ڤ لیلیجا مۊیسیو ناْ د سال 1920 زایشتی گرت ۉ دۏ تا کور دش داشت. د سال 1933 زایشتی زمینؽ نزیک شٱئر ھلسینکی سٱن ۉ د اۊچاْ چٱن تا ٱزمشت د بارٱ کیمؽا دونسمٱنی ٱنجوم دٱ.اۊ زیشت سادٱ ناْ دۊس داشت ۉ ھیچ گاتؽ موشیݩ سی خوش نٱسٱن. ھیچ گاتؽ سیگار نٱکٱشی ۉ ھیچ گاتؽ ٱلکول جات نٱهٱرد.

آرتۊری ایلماری ڤیرتانن
Virtanen.jpg
ڤ دی اومایٱ د ۱۸۹۵
هلسینکی، فٱنلاند
د دونیا رٱتٱ د ۱۹۷۳
هلسینکی، فٱنلاند
زایاراْڤٱنی فٱنلاند
رشتٱ کیمؽا دونسمٱنی
سامۊنگٱیا

هلسینکی

دونسمٱنیجا هلسینکی
جانشین دونسمٱنیجا هلسینکی
نوم دیٛار بیٱ سی AIV fodder
جاییزٱیا جاؽزٱ نوبل (۱۹۴۵)


د دونسمٱنیجاڤیرایئشت

ایلماری ڤیرتانن آمۊختارکاریاشاْ د رشتٱ کیمؽا دونسمٱنی د سال 1913 شرۊ کرد ۉ د سال 1918 زایشتی گرینج اوستادی ناْ د اؽ رشتٱ گرت ۉ اۊساْ دۏگدۏراشاْ د اؽ سال د رشتٱ کیمؽا دونسمٱنی اورگانیک گرت. کار خوشاْ د سال 1919 د ٱزمشت جا ڤالیو شرۊ کرد ۉ نها یٱ دٱساٛ ٱزمشت کاریایی کاْ ڤنٱ دباراٛ لٱبٱنی جات ٱنجوم دٱ د سال 1920 زایشتی بی ڤ دیڤوندار ٱزمشت جا کاْ نها ڤنٱ بی کاْ ڤٱ د دونسمٱنجایا مانستر ۉ استکهولم، کیمؽا سرؽشت دونسمٱنی، کیمؽا دونسمٱنی چیا جامد ۉ هیرد زیشت دونسمٱنی ناْ دٱرس دٱ. د سال 1923 ڤارد هانس فون اولیڤر شلیپن کار مؽکرد، هانس شلیپن د سال 1929 زایشتی جاؽزٱ نوبل کیمؽا دونسمٱنی ناْ گرت. ڤرٱز اؽ جٱریان اۊ د سال 1924 اوما ڤ ڤلات فٱنلاند ۉ د دونسمٱنیجا هلسینکی بی ڤ اوستادیار ۉ سی گوتٱ کاریاش د کیمؽا دونسمٱنی زیشت دار فرٱ نوم دیار بی ۉ اۊساْ د ٱزمشت جا کرٱ سوزی شرۊ ڤ کار کرد. د سال 1930 ٱنستیتو کیمؽا دونسمٱنی زیشت دار رٱڤٱندیاری بی ۉ اۊساْ اۊ د اۊچاْ تا سال 1973 زایشتی کاْ گات د دۏنیا رٱتنش بی موندگار بی. د سال 1931 زایشتی بی ڤ پورفسور زیشت کیمؽا دونسمٱنی د دونسمٱنیجا سازیاری هلسینکی ۉ اۊساْ هنی پورفسوری خوشاْ د سال 1939 زایشتی د دونسمٱنیجا هلسینکی گرت.

کارؽاڤیرایئشت

پاٛ جۊریا ۉ مئن جۊریاش د سال 1924 زایشتی د رشتٱ یا فوسفورگری ۉ هگزوز کوری شرۊ بی. سی ٱڤلی گلٛ تونس دیارکاری بکٱ کاْ فوسفورگری باعس یاٛ دٱسٱ کونشتکاری فرٱ زؽادؽ جۏز خوش مۊئٱ، کاْ د کارگرایی اؽ کونشتکاریا پایٱ ٱزمشتکاریا قٱن دیاری رٱڤٱندیاری بی.اۊ د سال 1925 زایشتی ڤیرکاریش نیا ری ٱزمشت دۏرس یاری کردن باکتری نیتروژن د گیا باقلٛٱ کاْ باعس بی کاْ ڤاداشت کورٱ فرٱ بؽشتر با.د نازارتی کاریاش رٱڤٱندیاری یاٛ رٱڤش خاس سی ڤاداشتن گیایائٱ کاْ سی یٱ بی کاْ اۊ ڤا خوش سرٱنجومی تونس جاؽزٱ نوبل شیمی ناْ باٛیرٱ. دۏگدۏر ڤیرتانن یاٛ رٱڤشتؽ ناْ نهاسازی کرد کاْ د ڤنٱ ڤا هومیاری هیدروکولریکؽا یا ٱسید سولفوریک ڤاداشتکاری گیایا د ری ڤ ری فاسد بیین بؽشتر با اؽ کار باعس بی کاْ ڤا ڤاداشت ٱرزشت غٱزایی گیایا، گات ڤاداشتن ڤنو فرٱ زیادتر با. ڤیرتانن سی ٱڤلیݩ گلٛ اؽ رٱڤش ناْ د سال ۱۹۲۹ موٱرفی کرد ۉ د سال ۱۹۳۲ ڤ نوم خوش سٱبتش کرد. د سال ۱۹۴۵ بونیاد نوبل سی کار نازارش جاؽزٱ نوبل ناْ دٱ ڤش.

سرچشمٱڤیرایئشت