آرتۊری ایلماری ڤیرتانن

آرتۊری ایلماری ڤیرتانن(۱۸۹۵ - ۱۹۷۳) کیمیا دونسمٱن فٱنلاندیٱ کاْ د سال ۱۹۴۵ سی آمۊختارکاری ۉ نوئاسازیاش د زمینٱ کشاڤٱرزی ۉ مٱڤاد هٱردنی خوسۊسٱن د رٱڤشؽا ڤاداشتکاری گیایا ڤا خوش سرٱنجومی تونس جایؽزٱ نوبل کیمیا دونسمٱنی ناْ باٛئیرٱ. د شٱئر ھلسینکی کاْ ھا د ڤلات فٱنلاند اوما ڤ دیر. گات آمۊختارجایی رٱدؽارکنی خوشاْ د آمۊختارجا رٱدؽارکونی ڤیپۊری ڤا خوش سرٱنجومی خلاس کرد، اۊساْ بی ڤ لیلیجا مۊیسیو ناْ د سال 1920 زارۊیی گرت ۉ دۏ تا کور دش داشت. د سال 1933 زارۊیی زمینؽ نزیک شٱئر ھلسینکی سٱن ۉ د اۊچاْ چٱن تا ٱزمشت د بارٱ کیمیا دونسمٱنی ٱنجوم دٱ.اۊ زهشت سدٱ ناْ دۊس داشت ۉ ھیچ گاتؽ ماشیݩ سی خوش نٱسٱن. ھیچ گاتؽ سیگار نٱکٱشی ۉ ھیچ گاتؽ ٱلکول جات نٱهٱرد.

آرتۊری ایلماری ڤیرتانن
Virtanen.jpg
ڤ دیر اومایٱ د ۱۸۹۵
هلسینکی، فٱنلاند
د دۏنیا رٱتٱ د ۱۹۷۳
هلسینکی، فٱنلاند
زایارٱڤٱنی فٱنلاند
رشتٱ کیمیا دونسمٱنی
سامونگٱیا

هلسینکی

دونسمٱنیجا هلسینکی
جانشین دونسمٱنیجا هلسینکی
نومدیٛار بیٱ سی AIV fodder
جایئزٱیا جایؽزٱ نوبل (۱۹۴۵)


د دونسمٱنیجاڤیرایئشت

ایلماری ڤیرتانن آمۊختارکاریاشاْ د رشتٱ کیمیا دونسمٱنی د سال 1913 شرۊ کرد ۉ د سال 1918 زارۊیی گرینج اوستادی ناْ د اؽ رشتٱ گرت ۉ اۊساْ دۏگدۏرا شاْ د اؽ سال د رشتٱ کیمیا دونسمٱنی اورگانیک گرت. کار خوشاْ د سال 1919 د ٱزمشت جا ڤالیو شرۊ کرد ۉ نوئا یٱ دٱساٛ ٱزمشت کاریایی کاْ ڤنٱ دبارٱ لٱبٱنی جات ٱنجوم دٱ د سال 1920 زارۊیی بی ڤ دیڤوندار ٱزمشت جا کاْ نها ڤنٱ بی کاْ ڤٱ د دونسمٱنجایا مانستر ۉ اْستکهولم، کیمیا سرؽشت دونسمٱنی، کیمیا دونسمٱنی چیا جامد ۉ هیرد زهشت دونسمٱنی ناْ دٱرس دٱ. د سال 1923 ڤارد هانس فون اولیڤر شلیپن کار مؽکرد، هانس شلیپن د سال 1929 زارۊیی جایؽزٱ نوبل کیمیا دونسمٱنی ناْ گرت. ڤرٱز اؽ جٱریان اۊ د سال 1924 اوما ڤ ڤلات فٱنلاند ۉ د دونسمٱنیجا هلسینکی بی ڤ اوستادیار ۉ سی گوتٱ کاریاش د کیمؽا دونسمٱنی زیشت دار فرٱ نومدؽار بی ۉ اۊساْ د ٱزمشت جا کرٱ سوزی شرۊ ڤ کار کرد. د سال 1930 ٱنستیتو کیمؽا دونسمٱنی زهشت دار رٱڤٱندؽاری بی ۉ اۊساْ اۊ د اۊچاْ تا سال 1973 زارۊیی کاْ گات د دۏنیا رٱتنش بی موندگار بی. د سال 1931 زارۊیی بی ڤ پورفسور زهشت کیمیا دونسمٱنی د دونسمٱنیجا سازیاری هلسینکی ۉ اۊساْ هنی پورفسوری خوشاْ د سال 1939 زارۊیی د دونسمٱنیجا هلسینکی گرت.

کارؽاڤیرایئشت

پاٛجۊریا ۉ مؽن جۊرؽاش د سال 1924 زارۊیی د رشتٱ یا فوسفورگری ۉ هگزوز کوری شرۊ بی. سی ٱڤلی گلٛ تونس دؽارکاری بکٱ کاْ فوسفورگری باعس یاٛ دٱسٱ کونشتکاری فرٱ زؽادؽ جۏز خوش مۊئٱ، کاْ د کارگرایی اؽ کنشکاریا پایٱ ٱزمشتکاریا قٱن دؽاری رٱڤٱندؽاری بی.اۊ د سال 1925 زارۊیی ڤیرکاریش نیا ری ٱزمشت دۏرس یاری کردن باکتری نیتروژن د گیا باقلٛٱ کاْ باعس بی کاْ ڤاداشت کورٱ فرٱ بؽشتر با.د نازارتی کارؽاش رٱڤٱندؽاری یاٛ رٱڤش خاس سی ڤاداشتن گیایائٱ کاْ سی یٱ بی کاْ اۊ ڤا خوش سرٱنجومی تونس جایؽزٱ نوبل شیمی ناْ باٛئیرٱ. دۏگدۏر ڤیرتانن یاٛ رٱڤشتؽ ناْ نوئاسازی کرد کاْ د ڤنٱ ڤا هومیاری هیدروکولریکؽا یا ٱسید سولفوریک ڤاداشتکاری گیایا د ری ڤ ری فاسد بیئن بؽشتر با اؽ کار باعس بی کاْ ڤا ڤاداشت ٱرزشت غٱزایی گیایا، گات ڤاداشتن ڤنو فرٱ زؽادتر با. ڤیرتانن سی ٱڤلیݩ گلٛ اؽ رٱڤش ناْ د سال ۱۹۲۹ موئٱرفی کرد ۉ د سال ۱۹۳۲ ڤ نوم خوش سٱبتش کرد. د سال ۱۹۴۵ بونیاد نوبل سی کار نازارش جاؽزٱ نوبل ناْ دٱ ڤش.

سرچشمٱڤیرایئشت

دٱسٱ:کیمؽا دونسمٱنی